Przedsiębiorca wyręczy zagranicznego kontrahenta przed fiskusem

Nie wszyscy przedsiębiorcy mają świadomość tego, jak duże obciążenia spoczywają na nich w związku z realizacją umów zawartych w obrocie gospodarczym z przedsiębiorcą  zagranicznym. Brak tej wiedzy może przysporzyć w przyszłości sporych problemów z polskim fiskusem. W świetle obowiązujących przepisów, możliwe są sytuacje, w których polski przedsiębiorca (rezydent) wypłacający stosowne wynagrodzenie przedsiębiorcy zagranicznemu (nierezydentowi) z tytułu zrealizowanej umowy, staje się sam płatnikiem podatku a nawet podatnikiem. Może to być zaskakujące stwierdzenie, bo przecież zgodnie z ogólną zasadą, to podmiot, który świadczy usługę, bądź wykonuje dostawę towaru, ponosi ciężar podatkowy takich zdarzeń gospodarczych – ma on przecież przychód z otrzymanego wynagrodzenia za dostarczony towar lub wykonaną usługę.

Tak więc, możliwe są sytuację, w których na krajowym  przedsiębiorcy będzie ciążyć obowiązek rozliczenia się z fiskusem z tytułu wynagrodzenia, jakie otrzymuje kontrahent zagraniczny, m.in. z tytułu odsetek od zaciągniętych pożyczek, z otrzymanych praw autorskich lub praw pokrewnych, znaków towarowych, know-how, oraz z tytułu świadczeń doradczych, księgowych, badania rynku, usług prawnych, usług reklamowych, zarządzania i kontroli, przetwarzania danych, usług rekrutacji pracowników i pozyskiwania personelu, gwarancji i poręczeń oraz świadczeń o podobnym charakterze.

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej UPDOP), w wymienionych sytuacjach nakłada na krajowego przedsiębiorcę obowiązek rozliczenia z fiskusem z przychodu,          jaki otrzymuje od niego kontrahent zagraniczny. Krajowy przedsiębiorca, jako płatnik podatku dochodowego ww. przypadkach, zobowiązany jest pobrać, w dniu dokonania wypłaty              wynagrodzenia, zryczałtowany podatek dochodowy od tych wypłat i wpłacić na rachunek urzędu skarbowego. Podatek dochodowy z tego tytułu wynosi 20 % przychodu przedsiębiorcy zagranicznego (nierezydenta). Płatnicy obowiązani są także przesłać kontrahentowi zagranicznemu informację o wysokości pobranego podatku. W takich sytuacjach dochodzi do podwójnego opodatkowania kontrahenta zagranicznego (nierezydenta), raz w Polsce i drugi raz w kraju jego siedziby.

Kwota pobranego podatku na rzecz polskiego fiskusa, nie obciąża kieszeni płatnika, gdyż pomniejsza ona kwotę wynagrodzenia, jakie krajowy przedsiębiorca (płatnik) ma wypłacić swojemu zagranicznemu kontrahentowi. Wypłata całego należnego wynagrodzenia, bez stosownego potrącenia kwoty przeznaczonej na podatek, spowoduje, że to wypłacający wynagrodzenie, niejako z własnej kieszeni, będzie musiał zapłacić tą daninę fiskusowi. Płatnikowi pozostanie wówczas tylko możliwość domagania się od swojego kontrahenta zagranicznego, zwrotu kwoty podatku, który płatnik pokrył ze swoich zasobów finansowych.

Opisana powyżej regulacja tzw. podatku u źródła, ulega znacznym modyfikacjom, jeśli między  Rzeczypospolitą Polską a krajem, w którym kontrahent zagraniczny ma swoją siedzibę, została zawarta umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania (dalej UPO). Polska podpisała 91 takich umów UPO. Umowy międzynarodowe mają pierwszeństwo w stosowaniu, przed przepisami krajowymi.

W oparciu o zapisy umów UPO, ta podstawowa stawka podatku 20 %, ulega odpowiedniemu  zmniejszeniu, bądź też podatek ten w ogóle nie występuje, w kraju dokonania płatności wynagrodzenia. Generalną zasadą jest, że kraj wypłaty wynagrodzenia (kraj źródła przychodu) zastrzega sobie w umowie UPO, uprawnienie do opodatkowania takiego przychodu w wysokości nie wyższej niż 5-10 %, z jednoczesnym prawem kontrahenta zagranicznego do zaliczenia sobie tego podatku, jaki zapłacił już w kraju źródła przychodu, na poczet podatku dochodowego, jaki mu przyjdzie zapłacić w kraju swojej siedziby. Idea stosowania umów UPO jest taka, żeby w końcowym efekcie, taki zagraniczny kontrahent, nie był obciążony podatkiem dochodowym (zapłaconym w obu krajach) w wymiarze większym, niż ten wynikający z przepisów krajowych obowiązujących w miejscu jego siedziby. Jednakże warunkiem zastosowania umów UPO jest przedłożenie polskiemu przedsiębiorcy certyfikatu rezydencji, przed wypłatą wynagrodzenia. Certyfikat będzie poświadczał, w którym kraju ten zagraniczny kontrahent ma rezydencję podatkową. Bez certyfikatu rezydencji, nie ma podstaw do stosowania preferencyjnych stawek podatku w kraju wypłaty wynagrodzenia, wynikających z zawartej umowy UPO. W takiej sytuacji dojdzie do podwójnego opodatkowania kontrahenta zagranicznego tj. w Polsce i w kraju siedziby kontrahenta, na podstawie przepisów krajowych obowiązujących w tych państwach.

Sytuacja dodatkowo komplikuje się w przypadku zawarcia ww. umów, z przedsiębiorcami powiązanymi, bądź niepowiązanymi, ale mającymi siedzibę w kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową (tzw. raju podatkowym). W takiej sytuacji,  krajowy przedsiębiorca jest zobowiązany ponadto do sporządzenia dokumentacji cen transferowych. Dotyczy to umów, których wartość transakcyjna przekracza określony w ustawie UPDOP pułap kwotowy ( np. w przypadku świadczenia usług – 30 000 Euro) . Brak sporządzenia takiej dokumentacji, skutkuje zastosowaniem względem polskiego przedsiębiorcy sankcyjnej stawki podatku.

Krajowy przedsiębiorca będący podmiotem wypłacającym wynagrodzenie, w określonych sytuacjach, staje się sam podatnikiem. Dzieje się tak na płaszczyźnie podatku od towarów i usług (dalej VAT), tj. w przypadku importu usług. Generalnie zakup usług od kontrahentów zagranicznych, których miejsce świadczenia ustalone na podstawie odrębnych przepisów znajduje się w Polsce, zobowiązuje nabywcę do rozliczenia podatku VAT.

Mając powyższe na uwadze, rozpatrując przykładową sytuację, w której polski przedsiębiorca zawiera umowę pożyczki z powiązanym przedsiębiorcą zagranicznym, na mocy której krajowy przedsiębiorca zobowiązany jest do zwrotu kwoty pożyczki oraz zapłacenia należnych odsetek, to taki przedsiębiorca:

  1. a) uwzględniając postanowienia umowy UPO, będzie zobowiązany jako płatnik obliczyć i odprowadzić w odpowiedniej stawce podatek dochodowy,
  2. b) ze względu na powiązania między przedsiębiorcami, będzie zobligowany do sporządzenia dokumentacji cen transferowych, w których uzasadni rynkowość zapłaconych odsetek, z tytułu udzielonej pożyczki
  3. c) z uwagi na import usług, jako ich nabywca, zobowiązany będzie do rozliczenia tej transakcji w zakresie podatku VAT.

 

dr Tomasz Kiszka

radca prawny, doradca podatkowy
w Smaga Jaroszyński Spółka Adwokacka S.K.A

Komentarze ( 0 )

    Napisz komentarz

    Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola oznaczone są *

    ↓