Należyta staranność i mechanizm split payment – nowe instrumenty w VAT

W ostatnich latach głośno było zarówno o wielomilionowych aferach związanych z wyłudzeniami VAT, jak i o sytuacjach, w których uczciwy podatnik karany był przez ograny podatkowe za to, że nabył towary od podmiotu, który – jak się później okazało – wyłudzał VAT.

Organy podatkowe tłumaczą przy tym, że skoro oszusta nie da się znaleźć, to obowiązek zapłaty podatku VAT spoczywa na nabywcy – jeżeli ten nie dochował należytej staranności przy weryfikacji kontrahenta. Po stronie organów podatkowych stają tutaj zarówno polskie sądy, jak i  Europejski Trybunał Sprawiedliwości. Ten ostatni w licznych wyrokach[1] potwierdza, że nawet uczciwemu  podatnikowi można odmówić prawa do odliczenia VAT, jeżeli ten wiedział, a nawet „powinien był wiedzieć”, że poprzez nabycie towaru uczestniczył w transakcji związanej z przestępstwem w zakresie podatku VAT.

Tutaj otwiera się oczywiście ogromne pole do działania dla organów podatkowych – te bowiem (jak można się domyślić) zawsze będą zmierzały do wykazania, że podatnik – choć nie wiedział – to powinien był wiedzieć, że jego kontrahent jest nieuczciwy. A skąd powinien to wiedzieć? – powinien starannie sprawdzać każdego swojego kontrahenta. Ministerstwo Finansów nazywa to „dochowaniem należytej staranności” przy skorzystaniu z prawa do odliczenia. Aby zachować taką „należytą staranność”, a co za tym idzie i prawo do odliczenia VAT, nabywca powinien podjąć działania, których racjonalnie można by od niego oczekiwać, a których dokonanie pozwoliłoby mu zidentyfikować, że transakcja ma na celu oszustwo. Ministerstwo Finansów otwarcie twierdzi, że: Jeżeli podatnik nie będzie odpowiednio uważny przy zawieraniu transakcji, a więc zignoruje obiektywne okoliczności, wskazujące na to, że transakcja może mieć na celu naruszenie prawa lub oszustwo, wówczas powinno zostać zakwestionowane prawo tego podatnika do odliczenia podatku naliczonego.

Podjęcie takich, zmierzających do zweryfikowania kontrahenta i transakcji działań, należy też – oczywiście – udokumentować, aby w razie ewentualnej kontroli swoją „należytą staranność” wykazać.

Ministerstwo Finansów postanowiło tutaj pomóc podatnikom i przekazać im przynajmniej podstawowe informacje na temat tego, jakie czynności należy podjąć i udokumentować – aby należytą staranność wykazać. Już. 30 czerwca 2017 r. rozpoczęły się konsultacje podatkowe w sprawie listy przesłanek należytej staranności po stronie nabywcy w transakcjach krajowych w kontekście prawa do odliczenia podatku naliczonego. Zebrano 65 opinii od osób indywidualnych, firm oraz środowisk biznesowych. Do drugiego etapu zostało zaproszonych 12 organizacji biznesowych, w tym np. Rada Podatkowa Konfederacji Lewiatan. Konsultacje skończyły się 25 kwietnia 2018 r. opublikowaniem metodyki: “Metodyka w zakresie oceny dochowania należytej staranności przez nabywców towarów w transakcjach krajowych”. W „metodyce” opisane są zalecane kroki, mające na celu zminimalizowanie ryzyka wzięcia udziału w oszustwie podatkowym – dotyczą one szczegółów relacji z dostawcą towaru i okoliczności transakcji z nim zawieranej.

Metodyka opisuje przesłanki dochowania należytej staranności w odniesieniu do nowych kontrahentów, stałych kontrahentów oraz okoliczności i skutki stosowania – wchodzącego w życie od początku lipca – mechanizmu split payment (mechanizm podzielonej płatności, MPP). Zastosowanie tego ostatniego ma być najwyższą przesłanką należytej staranności.

Mechanizm split payment polega na tym, że zapłata za należność wykazaną na fakturze odbywa się na dwa różne rachunki – kwota netto będzie trafiać na rachunek bankowy podatnika, natomiast kwota podatku VAT na specjalne konto (tzw. rachunek VAT) do którego dostęp będzie ograniczony. Rachunek VAT zostanie założony przez bank automatycznie dla każdego rachunku bankowego podatnika VAT. O zastosowaniu mechanizmu split payment będzie zawsze decydował dokonujący płatności.

Kwota zgromadzona na rachunku VAT będzie mogła zostać przeznaczona na poczet zapłaty VAT kontrahentom przedsiębiorcy (innymi słowy, możliwy będzie przelew między rachunkami VAT), na zapłatę zobowiązania podatkowego z tytułu VAT Urzędowi Skarbowemu, lub przelana na zwykły rachunek bankowy przedsiębiorcy – to ostatnie oczywiście za zgodą Urzędu Skarbowego. Na wydanie takiej zgody Urząd Skarbowy ma mieć 60 dni od złożenia wniosku. Nowe przepisy przewidują też, że to Urząd wyznaczy kwotę, na którą podatnik będzie mógł dokonać przelewu z rachunku VAT na swoje konto.

Wielu przedsiębiorców obawia się, że powyższe zmiany negatywnie wpłyną na ich płynność finansową – w szczególności gdy ich kontrahenci płacić im będą z wykorzystaniem mechanizmu split payment.

Powyższe zmiany czekają nas wszystkich już od lipca. Warto się do nich przygotować – wdrażając w firmie odpowiednie procedury dotyczące sprawdzania kontrahentów i dokumentowania jego efektów.

 

Krzysztof Józefaciuk

Doradca Podatkowy

Smaga Jaroszyński Spółka Adwokacka S.K.A.


[1] Np. wyrok TSUE w sprawie C-285/11 Bonik, pkt 35, w sprawie C-18/13 Maks Pen, pkt 26.Np. wyrok TSUE w sprawie C-277/14 Stehcemp, pkt 48., w  sprawach C-354/03, C-355/03 i C-484/03 Optigen i in., pkt 51, 52, 55; C-439/04 i C-440/04 Kittel i Recolta Recycling, pkt 44–46, 60; C-80/11 i C-142/11 Mahagében i Dávid, pkt 44, 45, 47.


Icon made by Freepik from www.flaticon.com

Komentarze ( 0 )

    Napisz komentarz

    Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola oznaczone są *

    Autorzy Bloga

    Krzysztof Smaga

    Zawodowo – adwokat, syndyk, członek rad nadzorczych, na każdej z tych funkcji z wieloletnim doświadczeniem. Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Stypendysta na Uniwersytetach Alberta Ludwika we Fryburgu i Karola Franciszka w Grazu. Współzałożyciel Kancelarii i współautor jej charakteru. Pozazawodowo - aktywny sympatyk sportu w każdej popularnej postaci (bieganie, jazda na rowerze, narty, żeglarstwo) i wielki miłośnik gór.

    Jacek Jaroszyński

    Adwokat i doradca podatkowy. Absolwent Wydziału Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, gdzie obronił doktorat. Ukończył również studia doktorskie oraz zdał minimum doktorskie na Wydziale Ekonomii Uniwersytetu Warszawskiego. Posiada doświadczenie w biznesie międzynarodowym, które zdobył jako dyrektor spółki rosyjsko-polskiej w Nowogrodzie. Wraz z Krzysztofem Smagą - współzałożyciel Kancelarii i współautor jej charakteru. Pasjonat koni - zarówno tych naturalnych, jak i mechanicznych.

    Tomasz Czapla

    Żeromszczak z Kielc, absolwent Wydziału Prawa Uniwersytetu Marii Curie Skłodowskiej w Lublinie. Studiował na Uniwersytetach w Monachium, w Utrechcie i Edinboro University of Pennsylvania. Ukończył również z wynikiem bardzo dobrym aplikację sądową. Radca prawny od 2008 roku. Zajmuje się zamówieniami publicznymi, niszowymi zagadnieniami gospodarczymi (prawo lotnicze, bezpieczeństwo żywności) i co ciekawszymi procesami cywilnymi. Regularny uczestnik zawodów narciarskich i maratonów MTB na dystansie giga. Zdarza mu się wziąć kilka dni wolnego, po czym okazuje się że pokonał Albrechts Route albo trasę Świeradów Zdrój – Ustrzyki.

    Michał Połaniecki

    Radca prawny. Absolwent Wydziału Praca, Prawa Kanonicznego i Administracji Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Pełnił funkcję koordynatora lubelskiego oddziału Fundacji Acedamia Iuris. Zajmuje się obsługą prawną podmiotów gospodarczych z sektora lotniczego oraz reprezentuje klientów w toku postępowań w sprawach gospodarczych. Zawodowo stara się łączyć przeciwstawne wyzwania: wszechstronności prawniczej oraz specjalizacje w zakresie prawa gospodarczego. Uwielbia aktywny tryb życia. Odreagowuje codzienność na torze kartingowym.

    Krzysztof Józefaciuk

    Doradca podatkowy. Ukończył studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Absolwent studiów podyplomowych w zakresie rachunkowości i finansów Akademii Leona Koźmińskiego w Warszawie. Pasjonat optymalizacji podatkowej oraz przekształceń podmiotów gospodarczych. Prywatnie lubi rajdy terenowe i inne sportowe okazje, żeby się pobrudzić.

    Karol Kajka

    Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Ukończył również podyplomowe Studium Zamówień Publicznych na Uniwersytecie Warszawskim. Z wyróżnieniem zdał egzamin wstępny na aplikację radcowską. Pracując wzoruje się na rywalizacji sportowej, gdzie cel osiąga się przede wszystkim systematycznym i mądrym przygotowaniem. Prywatnie, entuzjasta biegów długodystansowych (10 km, półmaraton).
    ↓