Przeciwdziałanie praniu brudnych pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu

 

W dniu 13 lipca 2018 r. weszła w życie ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Ustawa nakłada nowe obowiązki na tzw. instytucje obowiązane. Instytucjami obowiązanymi są:

  1. banki, instytucje finansowe, instytucje pożyczkowe;
  2. krajowe instytucje płatnicze, krajowe instytucje pieniądza elektronicznego;
  3. firmy inwestycyjne, banki powiernicze;
  4. spółki prowadzące rynek regulowany – w zakresie, w jakim prowadzą platformę aukcyjną;
  5. fundusze inwestycyjne;
  6. zakłady ubezpieczeń;
  7. pośrednicy ubezpieczeniowi wykonujący czynności pośrednictwa ubezpieczeniowego
  8. przedsiębiorcy prowadzący działalność kantorową;
  9. podmioty prowadzące działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług w zakresie wymiany pomiędzy walutami wirtualnymi i środkami płatniczymi, wymiany pomiędzy walutami wirtualnymi, pośrednictwa w wymianie, o której mowa wcześniej, prowadzenia rachunków (m.in. płatniczych i bankowych);
  10. notariusze w zakresie niektórych czynności dokonywanych w formie aktu notarialnego (czynności wskazano w ustawie),
  11. adwokaci, radcowie prawni, prawnicy zagraniczni, doradcy podatkowi w zakresie dotyczącym świadczenia na rzecz klienta pomocy prawnej lub czynności doradztwa podatkowego wymienionych szczegółowo w ustawie, z wyjątkiem radców prawnych oraz prawników zagranicznych wykonujących zawód w ramach stosunku pracy lub służby w urzędach obsługujących organy administracji publicznej;
  12. doradcy podatkowi i biegli rewidenci w zakresie niektórych czynności wynikających z ustawy;
  13. przedsiębiorcy, niebędący innymi instytucjami obowiązanymi, świadczący usługi polegające na:
    1. tworzeniu osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej,
    2. pełnieniu funkcji członka zarządu lub umożliwianiu innej osobie pełnienia tej funkcji lub podobnej funkcji w osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej,
    3. zapewnianiu siedziby, adresu prowadzenia działalności lub adresu korespondencyjnego oraz innych pokrewnych usług osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej,
    4. działaniu lub umożliwieniu innej osobie działania jako powiernik trustu, który powstał w drodze czynności prawnej,
    5. działaniu lub umożliwieniu innej osobie działania jako osoba wykonująca prawa z akcji lub udziałów na rzecz podmiotu innego niż spółka notowana na rynku regulowanym podlegającym wymogom dotyczącym ujawniania informacji zgodnie z prawem Unii Europejskiej lub podlegająca równoważnym standardom międzynarodowym;
  14. podmioty prowadzące działalność w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych;
  15. pośrednicy w obrocie nieruchomościami;
  16. podmioty prowadzące działalność w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych, gier w karty i gier na automatach;
  17. przedsiębiorcy, a także fundacje oraz stowarzyszenia posiadające osobowość prawną, w zakresie, w jakim przyjmują lub dokonują płatności w gotówce o wartości równej lub przekraczającej równowartość 10 000 euro, bez względu na to, czy transakcja/ płatność jest przeprowadzana jako pojedyncza operacja, czy kilka operacji, które wydają się ze sobą powiązane;
  18. przedsiębiorcy w zakresie, w jakim prowadzą działalność polegającą na udostępnianiu skrytek sejfowych.

Ustawa zobowiązuje instytucje obowiązane m.in. do rozpoznawania ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanego ze stosunkami gospodarczymi lub z transakcjami okazjonalnymi. Ponadto instytucje te obowiązane są dokumentować rozpoznane ryzyko prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu.

W tym miejscu należy podkreślić, że przed nawiązaniem stosunków gospodarczych lub przeprowadzeniem transakcji okazjonalnej instytucje obowiązane informują klienta o przetwarzaniu jego danych osobowych, w szczególności o obowiązkach instytucji obowiązanej wynikających z Ustawy w zakresie przetwarzania tych danych.

Środki bezpieczeństwa oraz inne obowiązki

Instytucje obowiązane – za równo radcowie prawni, adwokaci, doradcy podatkowi w zakresie prowadzonej działalności, jaki i przedsiębiorcy – mają stosować wobec swoich klientów środków bezpieczeństwa finansowego, które obejmują identyfikację klienta oraz weryfikację jego tożsamości, ocenę stosunków gospodarczych i uzyskanie informacji na temat ich celu i zamierzonego charakteru, bieżące monitorowanie stosunków gospodarczych klienta.

Sytuacjami, w których środki bezpieczeństwa finansowego powinny być zastosowane to:

1) nawiązywania stosunków gospodarczych;

2) przeprowadzania transakcji okazjonalnej:

  1. a) o równowartości 15 000 euro lub większej, bez względu na to, czy transakcja jest przeprowadzana jako pojedyncza operacja, czy kilka operacji, które wydają się ze sobą powiązane, lub
  2. b) która stanowi transfer środków pieniężnych na kwotę przekraczającą równowartość 1000 euro;

3) przeprowadzania gotówkowej transakcji okazjonalnej o równowartości 10 000 euro lub większej, bez względu na to, czy transakcja jest przeprowadzana jako pojedyncza operacja, czy kilka operacji, które wydają się ze sobą powiązane

4) obstawiania stawek oraz odbioru wygranych o równowartości 2000 euro lub większej, bez względu na to, czy transakcja jest przeprowadzana jako pojedyncza operacja, czy kilka operacji, które wydają się ze sobą powiązane – w przypadku podmiotów prowadzących działalność w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych, gier w karty i gier na automatach w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych

5) podejrzenia prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu;

6) wątpliwości co do prawdziwości lub kompletności dotychczas uzyskanych danych identyfikacyjnych klienta.

Instytucje obowiązane stosują środki bezpieczeństwa finansowego również w odniesieniu do klientów, z którymi utrzymują stosunki gospodarcze, z uwzględnieniem rozpoznanego ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu, w szczególności gdy doszło do zmiany uprzednio ustalonego charakteru lub okoliczności stosunków gospodarczych.

Rozpoznane ryzyko prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu, powinno być udokumentowane z uwzględnieniem w szczególności czynników dotyczących rodzaju klienta, obszaru geograficznego, przeznaczenia rachunku, rodzaju produktów, usług i sposobów ich dystrybucji, poziomu wartości przeprowadzanych transakcji i celu regularności lub czasu trwania stosunków gospodarczych.

Identyfikacja klienta polega na ustaleniu w przypadku:

1) osoby fizycznej:

  1. a) imienia i nazwiska,
  2. b) obywatelstwa,
  3. c) numeru Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) lub daty urodzenia – w przypadku gdy nie nadano numeru PESEL, oraz państwa urodzenia,
  4. d) serii i numeru dokumentu stwierdzającego tożsamość osoby,
  5. e) adresu zamieszkania – w przypadku posiadania tej informacji przez instytucję obowiązaną,
  6. f) nazwy (firmy), numeru identyfikacji podatkowej (NIP) oraz adresu głównego miejsca wykonywania działalności gospodarczej – w przypadku osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą;

2) osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej:

  1. a) nazwy (firmy),
  2. b) formy organizacyjnej,
  3. c) adresu siedziby lub adresu prowadzenia działalności,
  4. d) NIP, a w przypadku braku takiego numeru – państwa rejestracji, rejestru handlowego oraz numeru i daty rejestracji,
  5. e) danych identyfikacyjnych, o których mowa w pkt 1 lit. a i c, osoby reprezentującej tę osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej.

Weryfikacja tożsamości klienta, osoby upoważnionej do działania w jego imieniu oraz beneficjenta rzeczywistego polega na potwierdzeniu ustalonych danych identyfikacyjnych na podstawie dokumentu stwierdzającego tożsamość osoby fizycznej, dokumentu zawierającego aktualne dane z wyciągu z właściwego rejestru lub innych dokumentów, danych lub informacji pochodzących z wiarygodnego i niezależnego źródła. Weryfikacja tożsamości klienta powinna nastąpić przed nawiązaniem stosunków gospodarczych lub przeprowadzeniem transakcji okazjonalnej.

Procedury wewnętrzne

Wszystkie instytucje obowiązane są ponadto zobligowane do wprowadzenia wewnętrznej procedury w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, zwanej, w myśl przepisów tej ustawy,  tzw. wewnętrzną procedurą instytucji obowiązanej. Procedura określa zasady postępowania stosowane przez przedsiębiorców w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, z uwzględnieniem charakteru, rodzaju i rozmiaru prowadzonej działalności.

Przedmiotem procedury jest w szczególności określenie:

  • czynności lub działań podejmowanych w celu ograniczenia ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu i właściwego zarządzania zidentyfikowanym ryzykiem prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu;
  • zasad rozpoznawania i oceny ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanego z danymi stosunkami gospodarczymi lub transakcją okazjonalną, w tym zasad weryfikacji i aktualizacji uprzednio dokonanej oceny ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu;
  • środków stosowanych w celu właściwego zarządzania rozpoznanym ryzykiem prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu związanym z danymi stosunkami gospodarczymi lub transakcją okazjonalną;
  • zasad stosowania środków bezpieczeństwa finansowego;
  • zasad przechowywania dokumentów oraz informacji;
  • zasad udzielania informacji to Generalnego Inspektora Informacji Finansowej i innym uprawnionym organom;
  • zasad upowszechniania wśród pracowników wiedzy z zakresu przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu;
  • zasad zgłaszania przez pracowników rzeczywistych lub potencjalnych naruszeń przepisów z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu,
  • zasad kontroli wewnętrznej lub nadzoru zgodności działalności instytucji obowiązanej z przepisami o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu oraz zasadami postępowania określonymi w wewnętrznej procedurze.

Wszelkie kopie dokumentów i informacje uzyskane w wyniku stosowania środków bezpieczeństwa, dowody potwierdzające przeprowadzone transakcje i ewidencje transakcji i wyniki analiz bezpieczeństwa powinny być przechowywane przez okres 5 lat.

Instytucje są ponadto zobowiązane do opracowania i wdrożenia wewnętrznej procedury anonimowego zgłaszania przez pracowników lub inne osoby wykonujące czynności na rzecz instytucji obowiązanej rzeczywistych lub potencjalnych naruszeń przepisów z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzm (tzw. whistleblowing). Procedura anonimowego zgłaszania naruszeń określa w szczególności:

  • osobę odpowiedzialną za odbieranie zgłoszeń;
  • sposób odbierania zgłoszeń;
  • sposób ochrony pracownika dokonującego zgłoszenia, zapewniający co najmniej ochronę przed działaniami o charakterze represyjnym, dyskryminacją lub innymi rodzajami niesprawiedliwego traktowania;
  • sposób ochrony danych osobowych pracownika dokonującego zgłoszenia oraz osoby, której zarzuca się dokonanie naruszenia, zgodnie z przepisami o ochronie danych osobowych;
  • zasady zachowania poufności w przypadku ujawnienia tożsamości osób, o których mowa w pkt 4, lub gdy ich tożsamość jest możliwa do ustalenia;
  • rodzaj i charakter działań następczych podejmowanych po odebraniu zgłoszenia;
  • termin usunięcia przez instytucje obowiązane danych osobowych zawartych w zgłoszeniach.

Każdy zobowiązany musi także wyznaczyć pracownika odpowiedzialnego za nadzór nad zgodnością działalności instytucji obowiązanej z przepisami o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

Przekazywanie informacji Generalnemu Inspektorowi Informacji Finansowej

Instytucja obowiązana niezwłocznie zawiadamia Generalnego Inspektora Informacji Finansowej za pomocą środków komunikacji elektronicznej, o przypadku powzięcia uzasadnionego podejrzenia, że określona transakcja lub określone wartości majątkowe mogą mieć związek z praniem pieniędzy lub finansowaniem terroryzm.

Ponadto – nie dotyczy notariuszy, adwokatów, radców prawnych i doradców podatkowych, przekazaniu do GIIF w terminie 7 dni podlegają informacje o:

1) przyjętej wpłacie lub dokonanej wypłacie środków pieniężnych o równowartości przekraczającej 15 000 euro;

2) wykonanym transferze środków pieniężnych o równowartości przekraczającej 15 000 euro, z wyjątkiem:

  1. a) transferu środków pieniężnych pomiędzy rachunkiem płatniczym i rachunkiem lokaty terminowej, które należą do tego samego klienta w tej samej instytucji obowiązanej,
  2. b) krajowego transferu środków pieniężnych z innej instytucji obowiązanej,
  3. c) transakcji związanej z gospodarką własną instytucji obowiązanej, która została przeprowadzona przez instytucję obowiązaną we własnym imieniu i na własną rzecz, w tym transakcji zawartej na rynku międzybankowym,
  4. d) transakcji przeprowadzonej w imieniu lub na rzecz jednostek sektora finansów publicznych, o których mowa w art. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych,
  5. e) transakcji przeprowadzonej przez bank zrzeszający banki spółdzielcze, jeżeli informacja o transakcji została przekazana przez zrzeszony bank spółdzielczy,
    1. f) przewłaszczenia na zabezpieczenie wartości majątkowych wykonanego na czas trwania umowy przewłaszczenia z instytucją obowiązaną

Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych

Z dniem 13 października 2019 r. zostanie ponadto utworzony Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych. Rejestr CRBR ma obejmować informacje o beneficjentach rzeczywistych (tzw. UBOs – Ultimate Beneficial Owner) Przez beneficjenta rzeczywistego rozumie się osobę fizyczną (lub osoby fizyczne) sprawującą bezpośrednio lub pośrednio kontrolę nad spółką poprzez posiadane uprawnienia, które wynikają z okoliczności prawnych lub faktycznych i które umożliwiają wywieranie decydującego wpływu na czynności lub działania podejmowane przez daną spółkę. W szczególności chodzi o osobę fizyczną będącą udziałowcem spółki, której przysługuje, bezpośrednio lub pośrednio (za pośrednictwem innych spółek lub innych osób prawnych), prawo własności więcej niż 25 proc. ogólnej liczby udziałów. Definicję spełnia także osoba fizyczna dysponująca więcej niż 25 proc. ogólnej liczby głosów na zgromadzeniu wspólników spółki, także jako zastawnik albo użytkownik, lub na podstawie porozumień z innymi uprawnionymi do głosu.

Informacje podlegające zgłoszeniu do Rejestru obejmują:

1) dane identyfikacyjne spółek:

a) nazwę (firmę),

b) formę organizacyjną,

c) siedzibę,

d) numer w Krajowym Rejestrze Sądowym,

e) NIP;

2) dane identyfikacyjne beneficjenta rzeczywistego:

a) imię i nazwisko,

b) obywatelstwo,

c) państwo zamieszkania,

d) numer PESEL albo datę urodzenia – w przypadku osób nieposiadających numeru PESEL,

e) informację o wielkości i charakterze udziału lub uprawnieniach przysługujących beneficjentowi rzeczywistemu.

Zgłoszenia do Rejestru dokonuje osoba uprawniona do reprezentacji spółki za pomocą dokumentu elektronicznego, zgodnie ze wzorem udostępnionym przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP. Zgłoszenie zawiera oświadczenie o prawdziwości informacji zgłaszanych do Rejestru i klauzulę o treści: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.” – klauzula zastępuje pouczenie o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

Wskazane informacje są zgłaszane do Rejestru nie później niż w terminie 7 dni od dnia wpisu spółki do KRS, a w przypadku zmiany przekazanych informacji – w terminie 7 dni od ich zmiany. Spółki, które na dzień 13 października są już wpisane do KRS, będą musiały dokonać zgłoszenia do 13 kwietnia 2020 roku.

Przetwarzanie informacji o beneficjentach rzeczywistych przez instytucje obowiązane odbywa się bez wiedzy osób, których informacje te dotyczą.

Kary administracyjne

Instytucja obowiązana, która nie wypełnia obowiązków wynikających z ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, naraża się na kary administracyjne, w tym kary pieniężne do wysokości 1.000.000 zł.

Gabriela Gąsior
aplikant radcowski
Kancelaria Smaga Jaroszyński


Icon made by Freepik from www.flaticon.com

Komentarze ( 0 )

    Napisz komentarz

    Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola oznaczone są *

    Autorzy Bloga

    Krzysztof Smaga

    Zawodowo – adwokat, syndyk, członek rad nadzorczych, na każdej z tych funkcji z wieloletnim doświadczeniem. Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Stypendysta na Uniwersytetach Alberta Ludwika we Fryburgu i Karola Franciszka w Grazu. Współzałożyciel Kancelarii i współautor jej charakteru. Pozazawodowo - aktywny sympatyk sportu w każdej popularnej postaci (bieganie, jazda na rowerze, narty, żeglarstwo) i wielki miłośnik gór.

    Jacek Jaroszyński

    Adwokat i doradca podatkowy. Absolwent Wydziału Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, gdzie obronił doktorat. Ukończył również studia doktorskie oraz zdał minimum doktorskie na Wydziale Ekonomii Uniwersytetu Warszawskiego. Posiada doświadczenie w biznesie międzynarodowym, które zdobył jako dyrektor spółki rosyjsko-polskiej w Nowogrodzie. Wraz z Krzysztofem Smagą - współzałożyciel Kancelarii i współautor jej charakteru. Pasjonat koni - zarówno tych naturalnych, jak i mechanicznych.

    Tomasz Czapla

    Żeromszczak z Kielc, absolwent Wydziału Prawa Uniwersytetu Marii Curie Skłodowskiej w Lublinie. Studiował na Uniwersytetach w Monachium, w Utrechcie i Edinboro University of Pennsylvania. Ukończył również z wynikiem bardzo dobrym aplikację sądową. Radca prawny od 2008 roku. Zajmuje się zamówieniami publicznymi, niszowymi zagadnieniami gospodarczymi (prawo lotnicze, bezpieczeństwo żywności) i co ciekawszymi procesami cywilnymi. Regularny uczestnik zawodów narciarskich i maratonów MTB na dystansie giga. Zdarza mu się wziąć kilka dni wolnego, po czym okazuje się że pokonał Albrechts Route albo trasę Świeradów Zdrój – Ustrzyki.

    Michał Połaniecki

    Radca prawny. Absolwent Wydziału Praca, Prawa Kanonicznego i Administracji Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Pełnił funkcję koordynatora lubelskiego oddziału Fundacji Acedamia Iuris. Zajmuje się obsługą prawną podmiotów gospodarczych z sektora lotniczego oraz reprezentuje klientów w toku postępowań w sprawach gospodarczych. Zawodowo stara się łączyć przeciwstawne wyzwania: wszechstronności prawniczej oraz specjalizacje w zakresie prawa gospodarczego. Uwielbia aktywny tryb życia. Odreagowuje codzienność na torze kartingowym.

    Krzysztof Józefaciuk

    Doradca podatkowy. Ukończył studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Absolwent studiów podyplomowych w zakresie rachunkowości i finansów Akademii Leona Koźmińskiego w Warszawie. Pasjonat optymalizacji podatkowej oraz przekształceń podmiotów gospodarczych. Prywatnie lubi rajdy terenowe i inne sportowe okazje, żeby się pobrudzić.

    Karol Kajka

    Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Ukończył również podyplomowe Studium Zamówień Publicznych na Uniwersytecie Warszawskim. Z wyróżnieniem zdał egzamin wstępny na aplikację radcowską. Pracując wzoruje się na rywalizacji sportowej, gdzie cel osiąga się przede wszystkim systematycznym i mądrym przygotowaniem. Prywatnie, entuzjasta biegów długodystansowych (10 km, półmaraton).
    ↓